تاریخچه علم سازمان و مدیریت در ایران

بزرگترین سازمان­های قدیم دنیا را می توان در حکومت هخامنشیان و در ایران یافت. دیوان های مختلفی که در نظامهای حکومتی هخامنشیان وظیفه اداره امور را در قالب بزرگترین سازمانهای عصر خود انجام می دادند. اداره امور سپاهیان و شیوه های مدیریت و سازماندهی ارتش (که یکی از پیچیده ترین سازمانها است)، سازماندهی و مدیریت سریعترین سیستم پستی در دوران داریوش اول و بسیاری از نمونه های دیگر نشان می دهد، سازمان داری و مدیریت سازمان در ایران باستان از شکوه و جلال بی نظیری برخوردار بوده است تا جایی که با حضور اعراب در ایران و فراگیری دانش ایرانیان در مدیریت سازمانها، و سازماندهی های بزرگ، اعراب توانستند برای قرن ها بر بزرگترین و حساس ترین بخشهای جهان حکومت کنند و این یکی از بزرگترین خدمات ایران به اسلام قلمداد می شود[1].

اما فعالیتهای علمی در حوزه مدیریت در ایران به سالهای 1333 باز می گردد که طی قراردادی که میان دانشگاه تهران ودانشگاه کالیفرنیای جنوبی منعقد شد، اولین دانشکده علوم اداری و بازرگانی برای تربیت مدیران سازمانهای دولتی و خصوصی تاسیس گردید.

همچنین اولین دانشکده مهندسی صنایع ایران در سال 1347 در دانشگاه صنعتی شریف آغاز بکار کرد و پس از آن در سال 1352 دانشکده صنایع دانشگاه علم و صنعت و 1355 دانشکده صنایع دانشگاه صنعتی امیرکبیر به این عرصه وارد شدند. بعبارت دیگر عمر مفید علم روز سازمان و مدیریت در ایران نزدیک به 50 سال است ولی همین علم در جهان عمری بیش از 300 سال دارد. با این حال خوشبختانه مدرسان و استاتید بزرگ ایرانی در حوزه علم مدیریت و سازمان در ایران و جهان مشغول بکار هستند و در بخش دانش مدیریت فاصله چندانی با علم روز مدیریت دنیا نداریم.

[1] - برای آگاهی بیشتر به کتاب خدمات متقابل اسلام و ایران، نوشته  شهید، مرتضی مطهری مراجعه شود.